Katalog › Ansiklopedi Maddesi
Sâm
Bibliyografik künye
- Yıl
- 2009
- Yayın yeri
- Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi
- Yayınevi
- TDV Yayınları
- Yer
- İstanbul
- Sayfa
- 60-61
- Cilt
- c. 36
Özet
Kur’ân-ı Kerîm’de Sâm’dan bahsedilmez. Bir hadiste Sâm Araplar’ın, Hâm Habeşler’in, Yâfes de Rumlar’ın atası olarak geçmekte (Tirmizî, “Tefsîr”, 37/3, 4; “Menâḳıb”, 69; Heysemî, I, 93; Müttakī el-Hindî, XI, 512-513), diğer bir rivayette Acem ve Araplar Sâm’ın zürriyeti arasında zikredilmektedir (Taberî, XIX, 560). Kahtân ve Amâlika da Sâm’ın soyundan kabul edilmiştir. İslâm kaynaklarında yer alan Sâm’la ilgili bilgiler genelde yahudi geleneğindekilere benzemektedir. Taberî hem onun hem de Yâfes’in Nûh’un büyük oğlu olduğunu belirten farklı rivayetler aktarmaktadır (Câmiʿu’l-beyân, XII, 411-412). Kisâî, Nûh’un Sâm’a Hicaz, Yemen, Şam ve el-Cezîre’yi (Yukarı Mezopotamya) verdiğini kaydetmekte, Nûh’un vücudunun çıplaklığını sarhoşlukla değil uyku halinde iken esen rüzgârla izah etmekte ve onun bu duruma gülen Hâm’a kızdığını, üzerini örten Sâm’a da Allah’ın dünyada çirkinlik ve kusurlarını örtmesi, âhirette günahlarını bağışlaması için dua ettiğini, ayrıca zürriyetinden peygamberler gelmesini dilediğini nakletmektedir (Ḳıṣaṣü’l-enbiyâʾ, s. 98-101). Sa‘lebî’ye göre Sâm tûfandan yetmiş sekiz yıl önce doğmuş, geminin inşasında babasına yardım etmiş ve tûfanda gemiye binmiştir. Nûh vefat etmek üzere iken onu çağırmış, şirk ve kibirden uzak durmasını ve Allah’ı zikretmesini vasiyet etmiş, kendisine halef tayin etmiştir. Sa‘lebî, Hz. Îsâ’nın havârilerin talebiyle mûcizevî bir şekilde Sâm’ı dirilterek tûfan hakkında bilgi aldığını anlatan bir rivayet aktarmaktadır (ʿArâʾisü’l-mecâlis, s. 56-60). Herevî de Havran (Suriye), San‘a (Yemen) ve el-Halîl (Filistin) şehirlerinde Sâm’a nisbet edilen türbelerin bulunduğunu, Harran ve San‘a şehirlerinin de Sâm tarafından kurulduğunu kaydetmektedir (Guide des lieux de pelerinage, s. 41, 142, 220; İA, X, 139).